Museum Flehite

Uit Collectiewijzer

Ga naar: navigatie, zoeken

Dit is een casestudy behorende bij Hoofdmotieven voor afstotingOntdoen beheerslast

Landschapjes voor zacht prijsje de deur uit

Museum Flehite verkocht honderden werken van kunstenaar Johan van Bijsterveld aan bezoekers. Van de opbrengst schafte Flehite een werk aan van een andere Amersfoortse kunstenaar.

‘Museum Flehite houdt uitverkoop’ en ‘Doeken voor zacht prijsje de deur uit’, zomaar wat citaten uit het Utrechts Nieuwsblad van 3 januari 2003. Gedurende de hele maand konden bezoekers honderden aquarellen en olieverfschilderijen van de Amersfoortse schilder Johan van Bijsterveld (1910-1997) kopen voor een bedrag van 10 tot 50 euro per stuk. Hoe waren die schilderijen in het museum terecht gekomen en waarom werden ze nu weer verkocht?

In de lente van 2001 kreeg Museum Flehite een telefoontje van een notaris. De weduwe van Johan van Bijsterveld was overleden en in zijn testament stond dat hij, bij overlijden van zijn vrouw, zijn oeuvre aan het museum naliet. Het museum mocht de nalatenschap komen halen, maar moest daar wel haast mee maken: vier dagen later moest haar huis al leeg worden opgeleverd. Twee medewerkers troffen op de stoffige zolder stapels tekeningen, aquarellen en schilderijen aan, in totaal zo’n 750 werken. Omdat de tijd ontbrak om te selecteren hebben ze alle werken maar meegenomen. Gedurende twee jaar is er aan het selectieproces gewerkt, maar niet continu. Museum Flehite is een regionaal museum, gericht op de geschiedenis van Amersfoort. Kunst is bijzaak in de verzameling van in totaal 18.000 objecten.

Hoewel schilderijen relatief weinig depotruimte vragen, wilden ze in Flehite niet alles houden. Bovendien hadden ze al werk van Van Bijsterveld in depot. Het museum stelde de volgende criteria voor afstoting op: de conditie van de werken, de artistieke kwaliteit en of Amersfoort het onderwerp was. Van Bijsterveld heeft een grote hoeveelheid landschapjes geschilderd, in Amersfoort, Drenthe en Twente, op de Waddeneilanden en in het buitenland, maar ook enkele abstracte werkjes. De werken die niet in Amersfoort waren geschilderd vielen direct af, evenals de non figuratieve. Alle Drentse landschappen zijn direct aan het Drents Museum geschonken. Het niveau van de schilderijen was nogal wisselend. Goede stukken ijn bewaard in het museum; de werken die niet boven amateurniveau uitrezen moesten weg. Een groot deel van de collectie verkeerde in zeer slechte staat. Restauratie en conservatie zouden het museum te veel geld kosten, dus dat deel zou worden afgestoten. Uiteindelijk hebben tien doeken en vijftig aquarellen hun plaats gevonden in het depot van Flehite en is ruim negentig procent van de zoldervondst verkocht.

Toen het museum besloot om de grote restcollectie te verkopen, is bij de notaris navraag gedaan naar de rechtmatigheid daarvan. In de erfenisakte stond niets dat de verkoop zou tegenhouden en er waren geen directe nazaten van Van Bijsterveld bekend. De verkoop kon dus doorgaan. De prijs van de werkjes werd bepaald door twee onafhankelijke taxateurs. De totale opbrengst was ongeveer 9.000 euro. Daarvan is een aquarel van de Amersfoortse schilder Hendrik Jan Wolter gekocht die het museum al langer op het oog had. Het museum koos bewust voor verkoop aan particulieren. Volgens Onno Maurer, hoofd Museum Flehite en conservator oude en moderne kunst, komen de kunstwerken bij mensen thuis aan de muur beter tot hun recht dan voor eeuwig in het depot van het museum.

LO