Nieuw Erfgoed: Thema Kunst

Uit Collectiewijzer

Ga naar: navigatie, zoeken

Onder het thema kunst zijn deelonderwerpen opgenomen die onder nieuw erfgoed vallen of waar het onderzoek raakvlakken heeft met het onderzoek naar nieuw erfgoed.


Inhoud

Crossing Border

Last Updated (Friday, 13 February 2009 10:24)
Sinds de jaren '80 van de vorig eeuw is er steeds meer sprake van het overschreiden van grenzen, ook wel Crossing Border genoemd. De erfgoed- en kunstsector zoekt steeds meer contact met andere instellingen en disciplines. Het interessante hieraan is dat er steeds meer nieuwe mogelijkheden ontstaan. Hedendaagse kunst wordt bijvoorbeeld gecombineerd met eeuwenoude kunst en we zien combinaties ontstaan van dans, kunst, muziek en andere disciplines binnen 1 instelling.


Grensoverschrijdende musea

Sinds de jaren '80 is er in Nederlandse musea ruimte voor moderne kunstenaars uit andere culturen. Hier is een grens overschreden van objecten die eerst als etnografisch interessant werden beschouwd, maar nu ook als kunstobject worden verzameld. Hedendaagse Aboriginalkunst uit Australie is te bewonderen in het Aboriginal Art Museum in Utrecht. Moderne kunst gemaakt door Aboriginals wordt hier verzameld. Dit museum werd in 2001 geopend. Er zijn bijvoorbeeld twee wetspalen te zien die in 2007 aan het museum werden geschonken als verzoeningsgeschenk. Het is bijzonder dat we deze wetspalen in Nederland kunnen bewonderen, want meestal worden deze na het rituele gebruik verbrand of achtergelaten in de natuur.


Multidisciplinair

Crossing Border is ook een term die wordt gebruikt voor kunstvormen die inter- of multidisciplinair zijn. Op het crossing border festival in Den Haag worden de grenzen tussen literatuur, muziek, film en beeldende kunst overschreden op zoek naar nieuwe creaties. http://www.crossingborder.nl


Strips

Last Updated (Friday, 13 February 2009 10:24)
Stripverhalen worden in Nederland voornamelijk door particulieren verzameld. Bij veel van hen gaat het om het verhaal of de personages. Maar strips komen ook voor in het museum. Eén van de eerste kennismakingen met de strip in het museum was ten tijde van de opkomst van de PopArt-stroming. De strip vormde een inspiratiebron voor de PopArt-kunstenaar. Een bekend voorbeeld is de kunst van Roy Liechtenstein.
Sinds enige tijd wordt de strip ook gezien als kunst. Robert Crumb, bijvoorbeeld, de grote vernieuwer van de Amerikaanse Comic, kreeg exposities in Teylers Museum (1992), het Stedelijk Museum Amsterdam (2001-2) en Museum Boijmans van Beuningen (2005).
Jongere kunstenaars als Mike Kelley en Raymond Pettibon maken gebruik van striptekentechnieken voor hun werk. De verschuiving in visie dat een striptekening als kunst kan worden beschouwd, maakt dat het onderdeel uitmaakt van nieuw erfgoed.
Nederland heeft sinds 2004 een Stripmuseum: hetNederlands Stripmuseum in Groningen.
Op cultkanaal.nl wordt een geschiedenis van de comics gegeven.


Fotografie


Last Updated (Friday, 13 February 2009 10:21)
Fotografie is pas sinds enkele decennia doorgedrongen tot de zalen en verzamelingen van de kunstmusea. Lange tijd werd het niet beschouwd als een vorm van kunst of als gelijkwaardig aan schilderkunst of zelfs grafiek. Hoe het verzamelgebied is doorgedrongen in het collectiebeleid van bijvoorbeeld het Rijksmuseum is een interessante casus, die inzicht kan verschaffen in de musealisering en opwaardering van nieuw erfgoed.
Foto's worden in musea niet alleen als kunstobject verzameld, maar ook als documentatiemateriaal. Sinds fotografie als kunstdiscipline wordt gezien is de authenticiteitsvraag bij kunstwerken ook veranderd. Wat is het authentieke bij een reproduceerbaar kunstobject? Hoe belangrijk is die authenticiteit?
De komst van de digitale fotografie heeft natuurlijk weer voor nieuwe vragen en problemen gezorgd op het gebied van beheer en behoud. 'Oude' foto's die zijn afgedrukt kunnen worden gedigitaliseerd om te bewaren. Maar digitale gegevens zijn ook niet eeuwig houdbaar. Voornamelijk door de tijdelijkheid van de dragers en de machines om de gegevens te tonen. Zie ook digitaal erfgoed onder het thema werk en techniek.


Monumentale wandkunst


Last Updated (Friday, 13 February 2009 10:21)
Monumentale wandkunst is kunst uit de wederopbouwperiode die in of aan gebouwen is aangebracht die geen monumentale status hebben. Het gaat om tweedimensionale kunstwerken zoals schilderwerk, mozaieken, tegeltableau's, intarsia's en sgrafitto's. Het is een vorm van (vaak figuratieve) gebonden kunst, die na de voltooiing van de wederopbouw en het opkomen van de ‘jeugdrevolutie’ in de jaren '60 heel snel in vergetelheid is geraakt.
Nu bestaat er nauwelijks nog expertise bij kunst- of architectuurhistorici. Er wordt dan ook niet over gepubliceerd. Monumentale wandkunst is vaak op niet-openbare plekken aangebracht. Het is moeilijk herplaatsbaar omdat het qua betekenis, identiteit en materiaalkeuze precies aansluit bij de plek waarvoor het is gemaakt. Daarnaast zijn het vaak werken van groot formaat die letterlijk aan de gebouwen vast zitten.
Na 1965 is, onder andere door de secularisatie, een groot aantal gebouwen in onbruik geraakt. Veel gebouwen kregen een andere functie of werden gesloopt. Nu zijn veel wijken en gebouwen uit die tijd toe aan modernisering of sloop en dreigen de kunstwerken te verdwijnen.
Monumentale wandkunst is een onderdeel van het ICN-programma Schilderkunst. ICN streeft samen met RACM en RKD naar een inventarisatie van monumentale wandkunst (en de architectuur), waarna een afgewogen selectie van te behouden objecten (bij voorkeur in combinatie met de architectuur) kan worden gemaakt. Lees ook het rapport Monumentale Kunst: Categoriaal onderzoek wederopbouw 1940-1965 door Frans van Burkom en Yteke Spoelstra.
Op 15 oktober 2007 maakte Minister Plasterk een lijst bekend van 100 nieuwe monumenten uit de wederopbouwperiode 1940-1958. Onder andere de buitenkant van de Bijenkorf is nu tot monument verklaard. Dat er allerlei gebouwen uit deze periode aan de monumentenlijst zijn toegevoegd – waar geen gebouwen van minder dan 50 jaar oud op staan – zegt veel over de (her)waardering op dit moment van producten uit deze periode.
Binnen het project wordt het internet gebruikt als middel tegen collectief geheugenverlies. Zo wordt gewerkt aan een digitale databank voor monumentale wandkunst. Kijk ook eens op http://www.monumentale-wandkunst.nl


Installatiekunst


Last Updated (Friday, 13 February 2009 10:21)
Kunstenaars zijn sinds de jaren zestig installaties gaan gebruiken als kunstvorm. Veel musea voor moderne kunst hebben installaties in hun collectie. Installaties vragen om een andere behandeling bij het tentoonstellen, bewaren en behouden dan traditionele museumobjecten. Het ICN heeft meegewerkt aan een driejarig project over de presentatie en het behoud van deze kunstvorm.
Dertig kunstwerken afkomstig uit de collecties van de verschillende meewerkende partijen zijn als case studies behandeld. De uitkomsten van het onderzoeksproject zijn in 2007 gepubliceerd inInside Installations. Preservation and Presentation of Installation Art.
Lees ook 'Conservation strategies for modern and contemporary art'. Recent developments in the Netherlands' van IJsbrand Hummelen in Cr 3, 2005, pp. 22-26.


Moderne Materialen

Het gebruik van moderne materialen, zoals kunststoffen als polypropyleen die voor tijdelijk gebruik zijn ontwikkeld, zorgt voor problemen in behoud en beheer. De Stichting Behoud Moderne Kunst houdt zich sinds 1995 bezig met projecten op het gebied van het beheer en behoud van hedendaagse beeldende kunst.
Claudia van Kouwen schreef een Masterscriptie over de authenticiteit van video-installaties. Klik hiervoor de pfd-versie.